કાજર બારીયા (છોટાઉદેપુર)
અવધ એક્સપ્રેસ, તા.૦૧
લોકશાહીમાં મતદારો પોતાના વિસ્તારના વિકાસની આશા સાથે જનપ્રતિનિધિઓને ચૂંટે છે, પરંતુ કદવાલ તાલુકા પંચાયતના નવરચિત વહીવટી માળખામાં વિકાસના આયોજનને લઈને રાજકીય ભેદભાવના ગંભીર આક્ષેપો ઊભા થયા છે. સને ૨૦૨૬-૨૭ના ૧૬મા નાણાપંચ અંતર્ગત ૧૦ ટકા તાલુકા કક્ષાના આયોજનમાં આમ આદમી પાર્ટીના ચૂંટાયેલા પાંચેય સદસ્યોના વિસ્તારોમાંથી એક પણ વિકાસકામનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો ન હોવાના આક્ષેપથી સ્થાનિક રાજકારણમાં ચર્ચા જાગી છે. જો આ આક્ષેપો સાચા હોય તો સવાલ માત્ર પાંચ સદસ્યોની દરખાસ્તોનો નથી, પરંતુ તેમના પર વિશ્વાસ મૂકીને મતદાન કરનાર હજારો ગ્રામજનોના વિકાસના અધિકારનો છે.
ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ વિપક્ષના એટલે તેમના વિસ્તારને વિકાસથી દૂર રાખવાના?
તાલુકા પંચાયતની ચૂંટણીમાં પ્રજાએ પોતાના વિસ્તારના પ્રશ્નોનો ઉકેલ આવે, ગામમાં પીવાના પાણીની સુવિધા ઊભી થાય, પાકા રસ્તા બને, ગટરલાઈન અને સ્ટ્રીટલાઈટ જેવી પાયાની સુવિધાઓ મળે તેવી અપેક્ષા સાથે મતદાન કર્યું હતું. પરંતુ ૧૬મા નાણાપંચના આયોજનમાં વિપક્ષના પાંચેય સદસ્યોના વિસ્તારોને એકપણ કામ ફાળવાયું ન હોવાના આક્ષેપે વિકાસના સમાન અધિકાર સામે પ્રશ્નાર્થ ઊભો કર્યો છે.
સરકારી ગ્રાન્ટ કોઈ રાજકીય પક્ષની મિલકત નથી, પરંતુ જાહેર નાણાં છે. તેનો ઉપયોગ વિસ્તારની જરૂરિયાત, લોકહિત અને પારદર્શક માપદંડોના આધારે થવો જોઈએ. શાસક પક્ષના સદસ્યોના વિસ્તારોમાં વિકાસનાં કામો થાય અને વિપક્ષના સદસ્યોના વિસ્તારોને આયોજનમાંથી જ બાકાત રાખવામાં આવે તો લોકશાહીમાં મતદારોના જનમતનું મૂલ્ય શું રહે? સદસ્ય કોઈપણ પક્ષનો હોય, પરંતુ તેના વિસ્તારના નાગરિકો પણ એટલા જ હકદાર છે.
કદવાલ તાલુકાના અંતરિયાળ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં આજે પણ પીવાનું પાણી, રસ્તા, ગટર વ્યવસ્થા અને સ્ટ્રીટલાઈટ જેવી પાયાની સુવિધાઓની જરૂરિયાત છે. આવા વિસ્તારોમાં વિકાસનાં કામો માટે નાણાપંચની ગ્રાન્ટ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. ત્યારે પાંચ ચૂંટાયેલા સદસ્યોના વિસ્તારોમાંથી એકપણ કામનો સમાવેશ ન થવા પાછળ કયા માપદંડો અપનાવવામાં આવ્યા તે જાણવું જરૂરી બન્યું છે.
શું આ પાંચેય સદસ્યોની દરખાસ્તો અધૂરી હતી? શું ટેકનિકલ કારણોસર કામો નામંજૂર કરવામાં આવ્યાં? કે પછી પક્ષીય સમીકરણો વિકાસના આયોજનમાં અસરકારક બન્યાં? આ તમામ સવાલોના જવાબ તાલુકા પંચાયતના જવાબદાર પદાધિકારીઓ અને વહીવટી તંત્રએ સ્પષ્ટ કરવા જરૂરી છે.
તાલુકા કક્ષાના વિકાસ આયોજનમાં તાલુકા પંચાયતના પદાધિકારીઓ અને વહીવટી તંત્રની ભૂમિકા મહત્વપૂર્ણ હોય છે. ત્યારે તાલુકા પંચાયતના પ્રમુખ તથા તાલુકા વિકાસ અધિકારીએ પાંચેય વિપક્ષી સદસ્યોના વિસ્તારોની દરખાસ્તો અને વિકાસની જરૂરિયાતો અંગે શું નિર્ણય લીધો હતો, તે જાહેર થવું જોઈએ. કયા કામોનો સમાવેશ થયો, કયા કામો બાકાત રહ્યા અને તેની પાછળનાં કારણો શું હતાં તેની વિગતો જાહેર કરવામાં આવે તો સમગ્ર મામલે પારદર્શિતા જળવાઈ શકે.
વિપક્ષના સદસ્યો દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી દરખાસ્તોનો નિયમો મુજબ વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો કે નહીં, તે પણ તપાસનો વિષય છે. વહીવટી તંત્રની જવાબદારી તમામ ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓને નિયમો અને માપદંડો મુજબ સમાન તક આપવાની છે. આથી સમગ્ર આયોજનની ફાઈલ અને મંજૂરી પ્રક્રિયા જાહેર કરવાની માગ ઊઠે તે સ્વાભાવિક છે.
આ મુદ્દે આમ આદમી પાર્ટીના પાંચેય સદસ્યો અને સ્થાનિક આગેવાનો આગામી દિવસોમાં જિલ્લા વિકાસ અધિકારી, જિલ્લા કલેક્ટર તથા જિલ્લા પંચાયત સમક્ષ લેખિત રજૂઆત કરવાની દિશામાં આગળ વધે તેવી શક્યતા છે. સાથે જ માહિતી અધિકાર અધિનિયમ હેઠળ ૧૬મા નાણાપંચના સમગ્ર આયોજનની વિગતો, સદસ્યોની દરખાસ્તો, કામોની પસંદગીના માપદંડો, બેઠકની કાર્યવાહી અને મંજૂરીની ફાઈલો મેળવવામાં આવે તો આક્ષેપોની હકીકત સામે આવી શકે છે.
જો રજૂઆતો છતાં પ્રશ્નોનું નિરાકરણ નહીં આવે તો લોકશાહી અને કાયદાકીય માર્ગે આગળ વધવાનો વિકલ્પ પણ ખુલ્લો છે. જોકે સમગ્ર મામલે તાલુકા પંચાયતના જવાબદાર પદાધિકારીઓ અને વહીવટી તંત્રનો પક્ષ પણ જાણવો જરૂરી છે.
કદવાલ તાલુકાના આ વિવાદે એક મૂળભૂત સવાલ ઊભો કર્યો છે કે વિકાસનું આયોજન પક્ષના આધારે થવું જોઈએ કે પ્રજાની જરૂરિયાતના આધારે? મતદારોએ જે પ્રતિનિધિને ચૂંટ્યો હોય તેના વિસ્તારના નાગરિકોને માત્ર રાજકીય સમીકરણોને કારણે વિકાસની તકથી વંચિત રાખી શકાય નહીં. હવે જોવાનું એ રહેશે કે પાંચેય વિપક્ષી સદસ્યો પોતાના વિસ્તારોના પ્રશ્નોને લઈને કઈ રીતે રજૂઆત કરે છે અને જિલ્લા કક્ષાનું તંત્ર આ સમગ્ર મામલે કેવો અભિગમ અપનાવે છે.
વિપક્ષના સદસ્યોને નહીં, તેમના વિસ્તારની પ્રજાને મળી રહી છે અન્યાયની સજા?
લોકશાહીમાં મતદાન કરતી વખતે પ્રજા પક્ષ નહીં, પરંતુ પોતાના વિસ્તારના વિકાસની અપેક્ષા રાખે છે. આમ આદમી પાર્ટીના પાંચ સદસ્યો ચૂંટાયા હોય તો તેમના વિસ્તારોમાં રહેતા હજારો નાગરિકોનો વિકાસનો અધિકાર ઓછો થઈ જતો નથી. નાણાપંચની ગ્રાન્ટ જાહેર જનતાના હિત માટે હોય છે, કોઈ પક્ષની રાજકીય મિલકત નથી. જો ખરેખર વિપક્ષી સદસ્યોના વિસ્તારોને આયોજનમાંથી બાકાત રાખવામાં આવ્યા હોય તો શું આ નિર્ણયથી ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓ કરતાં સામાન્ય ગ્રામજનોને વધુ નુકસાન નહીં થાય? વિકાસમાં પક્ષીય ભેદભાવના આક્ષેપો વચ્ચે હવે પ્રજા જવાબ માગી રહી છે.
ટી.ડી.ઓ.ની ભૂમિકા પક્ષ માટે કે પ્રજાના હિત માટે?
તાલુકા વિકાસ અધિકારી (ટી.ડી.ઓ.) એ કોઈ રાજકીય પક્ષના પ્રતિનિધિ નથી, પરંતુ સમગ્ર તાલુકાના વહીવટી વડા તરીકે તમામ ગામો અને નાગરિકોના સમાન વિકાસની જવાબદારી ધરાવે છે. ત્યારે કદવાલ તાલુકા પંચાયતના ૧૬મા નાણાપંચના આયોજનમાં આમ આદમી પાર્ટીના પાંચેય ચૂંટાયેલા સદસ્યોના વિસ્તારોને એકપણ વિકાસકામ ફાળવાયું ન હોવાના આક્ષેપો વચ્ચે ટી.ડી.ઓ.ની ભૂમિકા પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવી છે. શું પાંચેય સદસ્યોની દરખાસ્તોનો નિષ્પક્ષ રીતે વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો? શું કામોની પસંદગી પારદર્શક માપદંડો મુજબ થઈ હતી? કે પછી રાજકીય દબાણ હેઠળ નિર્ણય લેવાયો હતો? આ સવાલોના જવાબ વહીવટી તંત્રએ આપવા જોઈએ. સરકારી અધિકારીની નિષ્ઠા કોઈ પક્ષ પ્રત્યે નહીં, પરંતુ બંધારણીય જવાબદારી, સરકારી નિયમો અને પ્રજાના હિત પ્રત્યે હોવી જોઈએ. ટી.ડી.ઓ.એ સ્પષ્ટ કરવું જોઈએ કે તેમની પ્રાથમિકતા રાજકીય સમીકરણો છે કે કદવાલ તાલુકાની સમગ્ર પ્રજા!
