કેટલીક જગ્યાઓ માત્ર જમીનનો ટુકડો નથી હોતી, પરંતુ સમય, સંકલ્પ, સેવા અને સંવેદનાથી જ્યારે કોઈ ભૂમિને નવો અર્થ આપવામાં આવે છે ત્યારે તે સ્થળ એક વિચારનું પ્રતીક બની જાય છે. આણંદ જિલ્લાના અલારસા ગામમાં નિલેશ પટેલ (મંગાભાઈ) તથા તેમના મિત્રો અને સહયોગીઓના પ્રયાસોથી આકાર પામેલું ૐ શિવ તપોવન — પક્ષીઓનું તીર્થ આજે પ્રકૃતિપ્રેમ, જીવદયા અને સેવાભાવનાનું અનોખું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે.
તાજેતરમાં આ પવિત્ર પ્રકૃતિમય પરિસરમાં શ્રી ભયભંજનદેવ હનુમાનજી મંદિર તથા શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર, ગોત્રીના પૂજ્ય શ્રી ઘનશ્યામપ્રકાશ દાસજી સ્વામી તેમજ સ્વામિનારાયણ મંદિર, વીરપુરના પૂજ્ય શ્રી વિશ્વવિહારી સ્વામીનું પાવન આગમન થયું હતું. બંને સંતોના ચરણસ્પર્શ અને આશીર્વાદથી ૐ શિવ તપોવનના સેવાકાર્યને નવી આધ્યાત્મિક પ્રેરણા મળી હતી.
પ્રકૃતિસેવાના સંકલ્પને મળ્યું નવું બળ
અલારસાની ધરતી પર ઊભું થયેલું ૐ શિવ તપોવન માત્ર બગીચો કે વૃક્ષારોપણનું સ્થળ નથી. તેની પાછળ પ્રકૃતિ પ્રત્યેનો પ્રેમ, પક્ષીઓ માટે કંઈક કરવાની લાગણી, જીવમાત્ર પ્રત્યેની કરુણા અને આવનારી પેઢી માટે હરિયાળું તથા જીવંત પરિસર ઊભું કરવાની ભાવના જોડાયેલી છે.
નિલેશ પટેલ (મંગાભાઈ) અને તેમના મિત્રમંડળે પ્રકૃતિપ્રેમની ભાવનાને માત્ર વિચાર પૂરતી સીમિત ન રાખી તેને સાકાર સ્વરૂપ આપવાનો સંકલ્પ કર્યો. સતત પ્રયાસો, સમય, સંસાધનો અને સહયોગથી અલારસામાં એવું પરિસર ઊભું કરવાની દિશામાં કાર્ય થઈ રહ્યું છે જ્યાં વૃક્ષો વિકસે, પક્ષીઓને આશ્રય મળે અને માણસને પણ પ્રકૃતિ સાથેનો પોતાનો સંબંધ ફરી અનુભવી શકાય.
આ સમગ્ર કાર્યમાં મિત્રો, સહયોગીઓ તથા પ્રકૃતિપ્રેમીઓનો સાથ તેની મહત્વપૂર્ણ શક્તિ બની રહ્યો છે.
સંતોના ચરણસ્પર્શથી આધ્યાત્મિક વાતાવરણ
પૂજ્ય શ્રી ઘનશ્યામપ્રકાશ દાસજી સ્વામી અને પૂજ્ય શ્રી વિશ્વવિહારી સ્વામીના પાવન આગમનથી ૐ શિવ તપોવનના પરિસરમાં આધ્યાત્મિક વાતાવરણ સર્જાયું હતું. સંતોના સાનિધ્યથી ઉપસ્થિત સૌમાં ભક્તિ, સેવા અને પ્રકૃતિપ્રેમની ભાવનાને વધુ બળ મળ્યું.
સંતોના ચરણ જ્યાં પડે છે ત્યાં માત્ર ધરતી પવિત્ર થતી નથી, પરંતુ વિચારને પણ નવી દિશા મળે છે અને સેવાકાર્ય સાથે જોડાયેલા લોકોના સંકલ્પને નવી ઊર્જા મળે છે.
આ પ્રસંગે એક સુંદર સંદેશ પણ પ્રગટ થયો કે પ્રકૃતિની સેવા એ પણ એક પ્રકારની સાધના છે, જીવદયા એ પણ ભક્તિ છે અને પક્ષીઓ માટે આશ્રય ઊભો કરવો એ માનવતાની સુંદર અભિવ્યક્તિ છે.
શ્રી ઘનશ્યામપ્રકાશ દાસજી સ્વામીની સંસ્કારસેવા
શ્રી ઘનશ્યામપ્રકાશ દાસજી સ્વામીનું વ્યક્તિત્વ ભક્તિ, સાદગી, સંસ્કાર અને સમાજપ્રત્યેની જવાબદારીના સુંદર સમન્વય તરીકે જોવા મળે છે.
તેમના સેવાકાર્યનું મહત્વપૂર્ણ પાસું બાળકો અને વિદ્યાર્થીઓના મનમાં સંસ્કારનાં બીજ વાવવાનું છે. ગોત્રી વિસ્તારના શ્રી ભયભંજન હનુમાનજી મંદિર, મારૂતિ ધામ ખાતે વિદ્યાર્થીઓ સાથે સંવાદ દ્વારા જીવનમૂલ્યો, વિનમ્રતા, કર્તવ્ય અને સમાજપ્રત્યેની જવાબદારી અંગે માર્ગદર્શન આપવાની તેમની પ્રવૃત્તિ આવતી પેઢીના ઘડતર માટેનો નિઃશબ્દ સેવાયજ્ઞ બની રહી છે.
જ્ઞાન માણસને ઊંચો ઉઠાવે છે, પરંતુ સંસ્કાર તેને ઊંચાઈ પર ટકાવી રાખે છે.
આજના યુગમાં બાળક માહિતીથી સમૃદ્ધ બને તે જરૂરી છે, પરંતુ તેની સાથે જીવનમૂલ્યો અને સંસ્કારોથી પણ સમૃદ્ધ બને તે એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. શિક્ષણ બુદ્ધિને ઘડે છે, જ્યારે સંસ્કાર વ્યક્તિત્વનું ઘડતર કરે છે.
બાળકના મનમાં વાવેલું સદ્વિચારનું એક નાનું બીજ ભવિષ્યમાં ચારિત્ર્યના વિશાળ વૃક્ષમાં પરિવર્તિત થઈ શકે છે. આથી બાળકો માટેની સંસ્કારસેવા એ માત્ર આજની સેવા નહીં, પરંતુ આવતીકાલના સમાજનું નિર્માણ છે.
શ્રી વિશ્વવિહારી સ્વામીનું પાવન સાનિધ્ય
આ પ્રસંગે વીરપુરના પૂજ્ય શ્રી વિશ્વવિહારી સ્વામીનું પાવન સાનિધ્ય પણ વિશેષ ગૌરવરૂપ બન્યું હતું.
વીરપુરની પવિત્ર ધરતીથી અલારસાના પ્રકૃતિમય ૐ શિવ તપોવન સુધી પહોંચેલું આ સંતસાનિધ્ય આધ્યાત્મિકતા અને પ્રકૃતિ વચ્ચેના સુંદર સંવાદનું પ્રતીક બની રહ્યું છે.
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં સમગ્ર સૃષ્ટિ પ્રત્યે કરુણાની ભાવનાને વિશેષ સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. વૃક્ષોમાં જીવન જોવું, પક્ષીઓમાં ચેતનાનો અનુભવ કરવો અને જીવમાત્ર પ્રત્યે દયા રાખવી — આ મૂલ્યોને સંતોના સાનિધ્યથી વધુ બળ મળે છે.
નિમેષભાઈ પટેલ અને કિશન ગ્રુપનો નોંધપાત્ર સહયોગ
આ સમગ્ર પ્રકૃતિસેવાના કાર્યમાં પ્રકૃતિપ્રેમી શ્રી નિમેષભાઈ પટેલ, કિશન ગ્રુપ, બરોડાના સહયોગની પણ વિશેષ નોંધ લેવાય છે.
ૐ શિવ તપોવનના વિકાસ અને સંવર્ધન માટે તેમણે આત્મીયતા, પ્રકૃતિપ્રેમ અને સહયોગની ભાવના દર્શાવી છે. કોઈપણ સેવાકાર્ય માત્ર સંકલ્પથી પૂર્ણ થતું નથી; તેના માટે સતત પ્રયત્ન, સહયોગ અને નિષ્ઠાની જરૂરિયાત રહે છે.
પક્ષીઓ માટે અનુકૂળ અને વધુ હરિયાળું પરિસર ઊભું કરવાની દિશામાં મળતો આ સહયોગ સમગ્ર કાર્યને આગળ વધારવામાં મહત્વપૂર્ણ બની રહ્યો છે.
વૃક્ષો અહીં માત્ર વૃક્ષો નથી
ૐ શિવ તપોવનમાં ઊભેલું દરેક વૃક્ષ ભવિષ્ય માટેનો શ્વાસ છે. અહીં આવતો દરેક પક્ષી પરિસરની જીવંતતા વધારતો એક સ્વર છે.
પક્ષીઓનો કલરવ માત્ર કુદરતી સંગીત નથી, પરંતુ માનવ અને પ્રકૃતિ વચ્ચે હજી જીવંત રહેલા સંબંધની સાક્ષી છે.
ભારતીય પરંપરાએ વૃક્ષોને દેવત્વ આપ્યું છે, નદીઓને માતૃત્વ આપ્યું છે અને જીવમાત્રમાં ઈશ્વરનું અસ્તિત્વ અનુભવ્યું છે. તેથી પ્રકૃતિસેવા કોઈ નવી વિચારધારા નથી, પરંતુ આપણા જીવનમૂલ્યોનો અભિન્ન ભાગ છે.
આ જ પરંપરાને આજના સમયમાં જીવંત રાખવાનો પ્રયાસ ૐ શિવ તપોવનમાં જોવા મળી રહ્યો છે.
આવનારી પેઢી માટે હરિયાળું તીર્થ
ૐ શિવ તપોવનનો હેતુ માત્ર આજે સુંદર પરિસર ઊભું કરવાનો નથી. પરંતુ આવનારી પેઢી માટે એવું વાતાવરણ તૈયાર કરવાનું છે જ્યાં બાળકો પક્ષીઓનો કલરવ સાંભળી શકે, વૃક્ષોની છાયામાં બેસી શકે, પ્રકૃતિને નજીકથી અનુભવી શકે અને જીવમાત્ર પ્રત્યે કરુણાની ભાવના શીખી શકે.
અહીંનું દરેક વૃક્ષ આવતીકાલ માટેનું વચન છે.
અહીંનો દરેક પક્ષી પ્રકૃતિના સંતુલનની જીવંત નિશાની છે.
અને આ સમગ્ર કાર્ય પાછળ રહેલી ભાવના માનવતા તથા પ્રકૃતિના ભવિષ્ય માટેનો મૌન સંદેશ છે.
પાવન મુલાકાત બની પ્રેરણાનું પર્વ
શ્રી ઘનશ્યામપ્રકાશ દાસજી સ્વામીનું સંસ્કારમય વ્યક્તિત્વ, શ્રી વિશ્વવિહારી સ્વામીનું પાવન સંતસાનિધ્ય, નિલેશ પટેલ (મંગાભાઈ) તથા તેમના મિત્રમંડળનો સેવાભાવ અને નિમેષભાઈ પટેલનો પ્રકૃતિપ્રેમી સહયોગ — આ તમામ ભાવનાઓનું મિલન અલારસાના ૐ શિવ તપોવનમાં એક યાદગાર પ્રસંગ બની રહ્યું છે.
આ મુલાકાતને માત્ર એક દિવસનો કાર્યક્રમ ગણવાને બદલે પ્રકૃતિસેવાના સંકલ્પને વધુ મજબૂત બનાવનારા પ્રેરણાપર્વ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
આ પ્રસંગે પધારેલા પૂજ્ય સંતો, પ્રકૃતિપ્રેમી સહયોગીઓ તથા આ સેવાકાર્ય સાથે જોડાયેલા તમામ સેવાભાવી વ્યક્તિઓનો આભાર અને અભિનંદન વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હતો.
ઈશ્વર કરે કે સંતોના આશીર્વાદથી અલારસાનું ૐ શિવ તપોવન વધુને વધુ હરિયાળું બને, પક્ષીઓ માટે સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાન બને, તેનો કલરવ દૂર સુધી સંભળાય અને આ સ્થળ સમગ્ર સમાજ માટે જીવદયા, પ્રકૃતિપ્રેમ અને સેવાભાવનું પ્રેરણાતીર્થ બની રહે.
ૐ શિવ તપોવન — અલારસા, આણંદ જિલ્લો
જ્યાં વૃક્ષો શ્વાસ આપે છે,
પક્ષીઓ આશ્રય પામે છે,
અને પ્રકૃતિ પોતે એક પ્રાર્થના બની જાય છે.
