એક સમય હતો જ્યારે ગામડાંના દરેક ઘરના ઓટલે માટલું જોવા મળતું. માટલામાં ભરેલું પાણી કુદરતી રીતે ઠંડુ થતું અને લોટામાં કાઢીને પીવાનું પાણી જાણે તરસ છીપાવવાની સાથે એક અલગ જ સંતોષ આપતું. તસવીરમાં દેખાતું આ જૂનું માટલું આજે પણ એ જ પરંપરાની યાદ અપાવે છે.
આજના આધુનિક યુગમાં પાણી શુદ્ધ કરવા માટે વિવિધ કંપનીઓના RO, UV, ફિલ્ટર સહિતના સાધનોનો ઉપયોગ વધી ગયો છે. પાણીની ગુણવત્તા પ્રમાણે યોગ્ય શુદ્ધિકરણ જરૂરી છે, પરંતુ સાથે એક સવાલ પણ લોકોમાં ચર્ચાઈ રહ્યો છે કે પાણીમાંથી દરેક વસ્તુ દૂર કરીને તેને ‘વધુ ને વધુ શુદ્ધ’ બનાવવાની દોડ ક્યાંક જરૂરી ખનિજ તત્ત્વો અને કુદરતી ગુણો અંગે વિચારવા જેવી સ્થિતિ તો ઊભી કરતી નથી ને?
લોકોમાં એવી પણ ચર્ચા સાંભળવા મળે છે કે “પહેલા માટલામાં પાણી પીતા ત્યારે રોગો ઓછા હતા અને આજે પાણી શુદ્ધ કરવાની ટેક્નોલોજી વધી હોવા છતાં રોગો કેમ વધી રહ્યા છે?” જોકે રોગો વધવા પાછળ માત્ર પાણી કે પાણી શુદ્ધિકરણને જવાબદાર ગણવું યોગ્ય નથી. જીવનશૈલી, ખોરાક, પ્રદૂષણ, સ્વચ્છતા અને અન્ય અનેક પરિબળો પણ આરોગ્યને અસર કરે છે.
માટલાનું પાણી તમામ પ્રકારના પ્રદૂષકો દૂર કરે છે એવું માનવું પણ યોગ્ય નથી. પરંતુ જૂના સમયની સાદગી, કુદરતી ઠંડક અને માટલાની પરંપરા આજે પણ લોકોને આકર્ષે છે.
વિકાસની દોડ વચ્ચે સવાલ એટલો જ પાણી માત્ર ‘શુદ્ધ’ હોવું જોઈએ કે શરીર માટે યોગ્ય અને સુરક્ષિત પણ હોવું જોઈએ?
જૂનું માટલું કદાચ આપણને એક વાત જરૂર શીખવે છે—આધુનિક ટેક્નોલોજી અપનાવીએ, પરંતુ કુદરત અને પરંપરામાં રહેલી સમજને ભૂલીએ નહીં.
