શ્રાવણ મહિનો એટલે ભારતીય સંસ્કૃતિનો સૌથી પવિત્ર અને ભક્તિમય માસ. મેઘરાજાની અમૃતધારા સાથે ધરા લીલીછમ બને છે અને વાતાવરણમાં શિવભક્તિનો અદભુત રણકાર ગૂંજે છે.
🌸 શ્રાવણ સુદ પક્ષ (ઓગસ્ટ 2026)
૧. શ્રાવણ માસ પ્રારંભ (શ્રાવણ સુદ એકમ)
તારીખ: ૧૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬, ગુરુવાર
મહત્વ: આ દિવસથી પવિત્ર શ્રાવણ માસનો પ્રારંભ થાય છે. ભક્તો શિવમંદિરોમાં જળાભિષેક, બિલિપત્ર અર્પણ કરી ઉપવાસ તેમજ ભક્તિનો સંકલ્પ લે છે.
૨. હરિયાળી ત્રીજ (શ્રાવણ સુદ ત્રીજ)
તારીખ: ૧૫ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬, શનિવાર
મહત્વ: પ્રકૃતિના સૌંદર્ય અને સોહાગનું પર્વ. મહિલાઓ અખંડ સૌભાગ્ય અને સુખી દામ્પત્ય જીવન માટે આ વ્રત રાખી ગૌરી પૂજન કરે છે.
૩. પ્રથમ શ્રાવણ સોમવાર (શ્રાવણ સુદ પાંચમ)
તારીખ: ૧૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬, સોમવાર
મહત્વ: શ્રાવણનો પ્રથમ સોમવાર અત્યંત ફળદાયી માનવામાં આવે છે. શિવજીને દૂધ, જળ અને બિલિપત્ર ચડાવી મહાદેવની વિશેષ પૂજા કરવામાં આવે છે.
૪. નાગ પંચમી (શ્રાવણ સુદ પાંચમ)
તારીખ: ૧૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬, સોમવાર
મહત્વ: નાગ દેવતા પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા વ્યક્ત કરવાનો પાવન દિવસ. આ દિવસે નાગ પૂજન કરી દૂધ અને ધાણી અર્પણ કરવામાં આવે છે.
૫. પવિત્રા એકાદશી (શ્રાવણ સુદ અગિયારસ)
તારીખ: ૨૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬, રવિવાર
મહત્વ: ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા અને વ્રત માટેની ઉત્તમ એકાદશી. આ દિવસે વિષ્ણુ ભગવાનને પવિત્ર સુતરનો તાર (પવિત્રા) અર્પણ કરવાનો મહિમા છે.
૬. બીજો શ્રાવણ સોમવાર
તારીખ: ૨૪ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬, સોમવાર
મહત્વ: શિવભક્તિની નિરંતર ધારામાં બીજો સોમવાર. ભક્તો ૐ નમઃ શિવાયના જાપ અને “હર હર મહાદેવ”ના નાદ સાથે શિવ આરાધના કરે છે.
૭. રક્ષાબંધન / નાળિયેરી પૂનમ / શ્રાવણી (શ્રાવણ સુદ પૂનમ)
તારીખ: ૨૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬, શુક્રવાર
મહત્વ: ભાઈ-બહેનના પ્રેમનું અમર પર્વ રક્ષાબંધન. સાથે જ સાગરખેડુઓ માટે નાળિયેરી પૂનમ અને ભૂદેવો માટે જનોઈ બદલવાનો (શ્રાવણી) મહાપર્વ.
૮. ત્રીજો શ્રાવણ સોમવાર
તારીખ: ૩૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬, સોમવાર
મહત્વ: શ્રાવણ સુદ પક્ષનો અંતિમ અને માસનો ત્રીજો સોમવાર, જેમાં શિવજીના વિશેષ શ્રૃંગાર અને ઉપાસના થાય છે.
🌺 શ્રાવણ વદ પક્ષ (સપ્ટેમ્બર 2026)
૧. નાગ પંચમ (શ્રાવણ વદ ચોથ)
તારીખ: ૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬, મંગળવાર
મહત્વ: વદ પક્ષની નાગ પંચમ પર પરંપરાગત રીતે નાગ દેવતાની આરાધના કરવામાં આવે છે.
૨. રાંધણ છઠ્ઠ (શ્રાવણ વદ પાંચમ/છઠ્ઠ)
તારીખ: ૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬, બુધવાર
મહત્વ: બીજા દિવસે આવતી શીતળા સાતમ માટે વિવિધ પ્રકાર વાનગીઓ રાંધીને ચૂલો ઠારવાનો દિવસ. ઘરની મહિલાઓ સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ તૈયાર કરે છે.
૩. શીતળા સાતમ (શ્રાવણ વદ સાતમ)
તારીખ: ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬, ગુરુવાર
મહત્વ: આ દિવસે ચૂલો સળગાવવામાં આવતો નથી અને ઠંડુ ભોજન ગ્રહણ કરાય છે. શીતળા માતાજી પાસે સંતાનોના આરોગ્ય અને સુખાકારીની પ્રાર્થના કરાય છે
૪. જન્માષ્ટમી – શ્રીકૃષ્ણ જન્મોત્સવ (શ્રાવણ વદ આઠમ)
તારીખ: ૪ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬, શુક્રવાર
મહત્વ: સંસારના તારણહાર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો જન્મ દિવસ. રાત્રે ૧૨ વાગ્યે “નંદ ઘેર આનંદ ભયો, જે કન્હૈયા લાલ કી” ના નાદ સાથે સમગ્ર દેશ કૃષ્ણમય બને છે.
૫. નોમ પારણા (શ્રાવણ વદ નોમ)
તારીખ: ૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬, શનિવાર
મહત્વ: જન્માષ્ટમીના વ્રત પછી પારણા કરવાનો પવિત્ર દિવસ અને મટકી ફોડ (નંદ મહોત્સવ)ની ઉજવણી.
૬. ચોથો શ્રાવણ સોમવાર
તારીખ: ૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬, સોમવાર
મહત્વ: માસનો ચોથો સોમવાર, શિવ આરાધના માટે અત્યંત મનોહર દિવસ.
૭. અજા એકાદશી (શ્રાવણ વદ અગિયારસ)
તારીખ: ૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬, સોમવાર
મહત્વ: સમસ્ત પાપોમાંથી મુક્તિ આપનારી અને પુણ્ય પ્રદાન કરનારી પવિત્ર અગિયારસ.
૮. પીઠોરી અમાસ (શ્રાવણ વદ ચૌદશ)
તારીખ: ૧૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬, ગુરુવાર
મહત્વ: માતૃશક્તિના પૂજનનો દિવસ. માતાઓ પોતાના સંતાનોના દીર્ઘાયુ અને સુખ-સમૃદ્ધિ માટે વ્રત-પૂજન કરે છે.
૯. નકલંક મેળો / શ્રાવણ માસ સંપન્ન (શ્રાવણ વદ અમાસ)
તારીખ: ૧૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬, શુક્રવાર
મહત્વ: શ્રાવણ માસનો અંતિમ દિવસ. લોકમેળાઓ અને નદી-સાગર સ્નાન સાથે પવિત્ર શ્રાવણ માસની પૂર્ણતા થાય છે.
