‘બિલોન્ગિંગ : અ જર્ની ઑફ લવ’ પુસ્તકમાં સોનિયા ગાંધીએ જીવનના અનેક અજાણ્યા પ્રસંગોનો કર્યો ખુલાસો
કોંગ્રેસનાં પૂર્વ અધ્યક્ષ સોનિયા ગાંધીએ પોતાના સંસ્મરણો પર આધારિત પુસ્તક **‘બિલોન્ગિંગ : અ જર્ની ઑફ લવ’**માં જીવન સાથે જોડાયેલા અનેક ભાવુક અને અત્યાર સુધી જાહેર ન થયેલા પ્રસંગોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે. ઇટાલીથી ભારત સુધીની તેમની સફર, પૂર્વ વડાંપ્રધાન ઇન્દિરા ગાંધીની હત્યા બાદ બદલાયેલું જીવન, પતિ રાજીવ ગાંધીની હત્યા અને રાજકારણમાં પ્રવેશ સહિતના અનેક અનુભવો તેમણે આ પુસ્તકમાં રજૂ કર્યા છે.
આ પુસ્તકમાં 13 ડિસેમ્બર, 2001ના રોજ ભારતીય સંસદ પર થયેલા આતંકી હુમલાનો એક ખાસ પ્રસંગ પણ વર્ણવવામાં આવ્યો છે. સોનિયા ગાંધીએ જણાવ્યું છે કે સંસદ પર હુમલા દરમિયાન જ્યારે ગોળીબાર અને વિસ્ફોટના અવાજો ગુંજી રહ્યા હતા, ત્યારે તેમણે સૌથી પહેલાં તત્કાલીન વડાંપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીને ફોન કરીને તેમની સલામતી અંગે પૂછપરછ કરી હતી.

સંસદ પર હુમલા બાદ સોનિયાએ વાજપેયીને કર્યો હતો પહેલો ફોન
13 ડિસેમ્બર, 2001ના રોજ સંસદ ભવન પર આતંકવાદીઓએ હુમલો કર્યો હતો. તે સમયે સંસદ પરિસરમાં ગોળીબાર અને વિસ્ફોટના અવાજો સંભળાઈ રહ્યા હતા. આ ઘટનાથી ચિંતિત સોનિયા ગાંધીએ તત્કાલીન વડાંપ્રધાન અટલ બિહારી વાજપેયીને ફોન કર્યો હતો અને તેમની સુરક્ષા અંગે ખબર-અંતર પૂછ્યાં હતાં.
સોનિયા ગાંધીએ પોતાના પુસ્તકમાં લખ્યું છે કે વાજપેયીએ તેમને આશ્વાસન આપ્યું હતું કે તેઓ પોતાના નિવાસસ્થાને સુરક્ષિત છે. બાદમાં વાજપેયીએ પોતાના અનેક સાથીઓ સમક્ષ આ વાતનો ઉલ્લેખ કરતાં પ્રશંસા કરી હતી કે સૌથી પહેલાં ફોન કરીને તેમની સલામતીની પૂછપરછ કરનાર સોનિયા ગાંધી હતાં.
રાજકીય મતભેદો હોવા છતાં દેશ પર આવેલા સંકટના સમયે બે વિરોધી પક્ષોના નેતાઓ વચ્ચે જોવા મળેલી આ સૌહાર્દપૂર્ણ વાતચીતનો પ્રસંગ સોનિયાએ પુસ્તકમાં યાદ કર્યો છે.

‘વિદેશી મૂળની વહુ’ તરીકે જોવામાં આવતાં નેતાઓ સામે ઊભા રહેવું પડકારજનક હતું
સોનિયા ગાંધીએ 1999માં સક્રિય રાજકારણમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. તે સમયે તેઓ લોકસભામાં વિપક્ષનાં નેતા હતાં. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, ભાજપના નેતૃત્વવાળા સત્તાધારી ગઠબંધનના નેતાઓ સામે ઊભા રહીને રાજકીય મુકાબલો કરવો તેમના માટે શરૂઆતમાં ખૂબ પડકારજનક અનુભવ હતો.
તેમને લાગતું હતું કે આ નેતાઓ લાંબા સમયથી તેમને નેહરુ-ગાંધી પરિવારની વિદેશી મૂળની વહુ તરીકે જોતા આવ્યા હતા.
જોકે, વડાંપ્રધાન વાજપેયી સાથેની સૌહાર્દપૂર્ણ વાતચીતના લગભગ ચાર મહિના બાદ બંને નેતાઓ વચ્ચે એક મહત્ત્વના કાયદાકીય મુદ્દે સંસદમાં જોરદાર ટકરાવ થયો હતો.
પોટા કાયદાને લઈને સંસદમાં વાજપેયી અને સોનિયા ગાંધી વચ્ચે તીખી ટકરાર
માર્ચ 2002માં અટલ બિહારી વાજપેયીની સરકારે ‘પ્રિવેન્શન ઑફ ટેરરિઝમ ઑર્ડિનન્સ’ (POTO)ને કાયદાનું સ્વરૂપ આપવા માટે સંસદનું વિશેષ સંયુક્ત સત્ર બોલાવ્યું હતું. રાજ્યસભામાં આ ખરડો પસાર ન થતાં સંસદના બંને ગૃહોની સંયુક્ત બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી.
સોનિયા ગાંધીએ પુસ્તકમાં લખ્યું છે કે આ એવો કાયદો હતો, જેનો ભાજપના અનેક વરિષ્ઠ નેતાઓએ અગાઉ વિરોધ કર્યો હતો. વર્ષ 1985માં પંજાબમાં આતંકવાદ અને બળવાખોરીનો સામનો કરવા માટે આવો કાયદો લાવવામાં આવ્યો ત્યારે ભાજપના નેતાઓએ તેને લોકશાહી વિરોધી ગણાવ્યો હતો.
કોંગ્રેસે પણ આ વખતે આ ખરડાનો વિરોધ કર્યો હતો. કોંગ્રેસનું કહેવું હતું કે આ કાયદો આતંકવાદ સામે લડવામાં અસરકારક સાબિત થયો નથી, જ્યારે પોલીસને આપવામાં આવેલી વ્યાપક સત્તાઓનો સામાન્ય નાગરિકો સામે દુરુપયોગ થઈ શકે છે.
સંસદના સેન્ટ્રલ હોલમાં આ સંયુક્ત સત્ર યોજાયું હતું. સોનિયા ગાંધીના જણાવ્યા અનુસાર, આ હોલ ખૂબ વિશાળ અને પ્રભાવશાળી હતો. તેની દીવાલો પર સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામના મહાન નેતાઓનાં ચિત્રો લગાવવામાં આવ્યાં હતાં.
વડાંપ્રધાન વાજપેયીએ શરૂઆતમાં આ મુદ્દે ભાષણ ન આપવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. જોકે, સત્રના અંતિમ તબક્કામાં જ્યારે સ્પીકરે સોનિયા ગાંધીનું નામ બોલાવ્યું ત્યારે તેઓ ભાષણ આપવા માટે ઊભાં થયાં હતાં. તેમનું ભાષણ પૂર્ણ થયા બાદ સ્પીકરે અચાનક વડાંપ્રધાન વાજપેયીનું નામ જાહેર કર્યું હતું.
વાજપેયીએ સોનિયા ગાંધીના અનુભવ અને વક્તૃત્વ પર કર્યા હતા પ્રહાર
સોનિયા ગાંધીના જણાવ્યા અનુસાર, વાજપેયી જ્યારે સેન્ટ્રલ હોલમાં ભાષણ આપવા ઊભા થયા ત્યારે તેમનો ચહેરો ગંભીર હતો. જોકે, તેમણે પોટા કાયદા કરતાં સોનિયા ગાંધીના અનુભવ અને તેમની વક્તૃત્વકળા પર વધુ નિશાન સાધ્યું હતું.
સોનિયા ગાંધીએ પોતાના ભાષણમાં વાજપેયીના નેતૃત્વ અંગે સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે પૂછ્યું હતું કે શું વડાંપ્રધાન પોતાના ઊંચા પદની ગરિમા જાળવી શકશે કે પછી નેતૃત્વમાં નબળા અને દબાણ હેઠળ આવી જનાર સાબિત થશે?
સોનિયાના આ નિવેદનથી વાજપેયી નારાજ થયા હતા. તેમણે સંસદમાં સોનિયા ગાંધીના રાજકીય અનુભવ અને બોલવાની ક્ષમતા અંગે આકરા પ્રહારો કર્યા હતા.
આ દરમિયાન કોંગ્રેસના સાંસદો વિરોધમાં ઊભા થઈ ગયા હતા. બીજી તરફથી પણ ભાજપના સાંસદોએ વળતો વિરોધ કર્યો હતો. જોતજોતામાં બંને પક્ષના સાંસદો વચ્ચે ભારે હોબાળો શરૂ થયો હતો અને મામલો ધક્કામુક્કી સુધી પહોંચવાની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી.
સોનિયા ગાંધીએ લખ્યું છે કે વાજપેયીના આકરા શબ્દોથી તેમને ખૂબ જ દુઃખ થયું હતું. અંતે સંયુક્ત સત્રમાં ખરડો પસાર થયો હતો, જોકે વર્ષ 2004માં સત્તામાં આવેલી યુપીએ સરકારે આ કાયદાને રદ કર્યો હતો.
રાજીવ ગાંધીના પાર્થિવ દેહની વિસ્ફોટ બાદની ભયાનક તસવીર આજે પણ નથી જોઈ સોનિયા ગાંધીએ
પુસ્તકમાં સોનિયા ગાંધીએ પોતાના પતિ અને પૂર્વ વડાંપ્રધાન રાજીવ ગાંધીની હત્યા સાથે જોડાયેલો એક અત્યંત ભાવુક પ્રસંગ પણ રજૂ કર્યો છે.
21 મે, 1991ના રોજ તમિલનાડુના શ્રીપેરંબદૂરમાં લિટ્ટેના આત્મઘાતી હુમલાખોરે કરેલા વિસ્ફોટમાં રાજીવ ગાંધીની હત્યા કરવામાં આવી હતી. આ ઘટનાના પગલે રાજીવ ગાંધીના પાર્થિવ દેહની જે ભયાનક તસવીર લેવામાં આવી હતી, તે તસવીર સોનિયા ગાંધીએ ત્રણ દાયકાથી વધુ સમય વીતી જવા છતાં આજદિન સુધી જોઈ નથી.
સોનિયા ગાંધીએ પુસ્તકમાં જણાવ્યું છે કે તેમના પુત્ર રાહુલ ગાંધી અને પુત્રી પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ જાણીજોઈને આ તસવીર તેમનાથી દૂર રાખી હતી.
બંને સંતાનોએ ઘરના કર્મચારીઓને ખાસ સૂચના આપી હતી કે કોઈ પણ અખબાર કે સામયિક સોનિયા ગાંધીને આપતાં પહેલાં તેની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવે. રાજીવ ગાંધીની હત્યા બાદના ભયાનક દૃશ્યો ધરાવતી તસવીરો અખબારો અને સામયિકોમાં વારંવાર પ્રકાશિત થતી હોવાથી રાહુલ અને પ્રિયંકા તેમની માતાને આ આઘાતથી બચાવવા માંગતાં હતાં.
સોનિયા ગાંધીએ લખ્યું છે કે તે સમયે તેઓ એક નાના બાળકની જેમ બની ગયાં હતાં અને રાહુલ તથા પ્રિયંકા તેમની સંભાળ રાખતાં હતાં. બંને સંતાનોએ માતાની લાગણીઓ અને માનસિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આ તસવીર તેમના સુધી ન પહોંચે તેની ખાસ કાળજી રાખી હતી.
સોનિયા ગાંધીએ વધુમાં લખ્યું છે કે, આજે પણ 30 વર્ષથી વધુ સમય વીતી ગયો હોવા છતાં રાજીવ ગાંધીના વિસ્ફોટ બાદના પાર્થિવ દેહની એ ભયાનક તસવીર મેં જોઈ નથી.
આમ, સોનિયા ગાંધીના આ પુસ્તકમાં માત્ર રાજકીય ઘટનાઓ જ નહીં, પરંતુ રાજકીય વિરોધીઓ વચ્ચેના માનવીય સંબંધો, સંસદની અંદરના સંઘર્ષો અને પરિવાર સાથે જોડાયેલી અત્યંત અંગત તથા ભાવુક યાદીઓ પણ ઉજાગર થઈ છે.
