11 નવેમ્બરે ઉજવાશે ભાઈબીજ, ભાઈને તિલક કરવા માટે બપોરે 1:10થી 3:20 વાગ્યા સુધીનો સમય શુભ
ભાઈ-બહેનના પવિત્ર સંબંધમાં પ્રેમ, લાગણી, સ્નેહ અને વિશ્વાસનું પ્રતીક ગણાતો ભાઈબીજનો તહેવાર હિંદુ ધર્મના મુખ્ય તહેવારોમાંનો એક છે. પાંચ દિવસ સુધી ચાલતા દિવાળીના પર્વનો સમાપન ભાઈબીજના તહેવાર સાથે થાય છે. હિંદુ પંચાંગ અનુસાર, ભાઈબીજ દર વર્ષે કારતક માસના શુક્લ પક્ષની દ્વિતીયા તિથિએ ઉજવવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર આ પર્વને યમ દ્વિતીયા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ દિવસે બહેનો પોતાના ભાઈના કપાળ પર તિલક કરીને આરતી ઉતારે છે અને તેમના સુખી જીવન, સારા સ્વાસ્થ્ય તથા લાંબા આયુષ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે. બીજી તરફ ભાઈઓ પણ બહેનોને ભેટ-સોગાદ આપીને તેમના પ્રત્યેનો પ્રેમ અને સ્નેહ વ્યક્ત કરે છે તેમજ જીવનભર તેમની રક્ષા કરવાનો સંકલ્પ લે છે.

ભાઈબીજ 2026 ક્યારે ઉજવાશે?
હિંદુ પંચાંગ અનુસાર, કારતક સુદ બીજની તિથિનો પ્રારંભ 10 નવેમ્બર 2026ના રોજ બપોરે 2 વાગ્યે થશે. જ્યારે આ તિથિની પૂર્ણાહુતિ 11 નવેમ્બર 2026ના રોજ બપોરે 3 વાગ્યે 53 મિનિટે થશે.
હિંદુ ધર્મમાં તહેવારોની ઉજવણી માટે ઉદયા તિથિને વિશેષ મહત્ત્વ આપવામાં આવે છે. આ આધારે વર્ષ 2026માં ભાઈબીજનો પવિત્ર તહેવાર બુધવાર, 11 નવેમ્બરના રોજ ઉજવવામાં આવશે.
ભાઈબીજ 2026 તિલક કરવાનો શુભ મુહૂર્ત
ભાઈબીજના દિવસે બહેનો પોતાના ભાઈને તિલક કરવા માટેનો શુભ સમય બપોરે 1 વાગ્યે 10 મિનિટથી લઈને બપોરે 3 વાગ્યે 20 મિનિટ સુધીનો રહેશે.
આ શુભ સમય દરમિયાન બહેનો ધાર્મિક વિધિ-વિધાન સાથે ભાઈને તિલક કરીને તેમના સુખ, સમૃદ્ધિ અને ખુશહાલ જીવનની કામના કરી શકશે.
ભાઈબીજની પૂજા વિધિ
- ભાઈબીજના દિવસે સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કર્યા બાદ સ્વચ્છ વસ્ત્રો ધારણ કરવા.
- ત્યારબાદ ઘરના પૂજાસ્થળે બેસીને ભગવાન ગણેશ, ભગવાન વિષ્ણુ અને યમરાજનું સ્મરણ કરવું.
- ભાઈના મંગળમય જીવનની કામના સાથે પૂજાની તૈયારી કરવી.
- એક પૂજાની થાળીમાં કંકુ, ચોખા, ચંદન, ફૂલ, મીઠાઈ, દીવો અને નાળિયેર જેવી પૂજાસામગ્રી રાખવી.
- શુભ મુહૂર્તમાં ભાઈને સ્વચ્છ આસન પર બેસાડીને તેના કપાળ પર કંકુ અને ચોખાનું તિલક કરવું.
- ત્યારબાદ દીવાથી ભાઈની આરતી ઉતારી તેને મીઠાઈ ખવડાવી મોઢું મીઠું કરાવવું.
- ભાઈના જીવનમાં સુખ-શાંતિ રહે, તેને ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય પ્રાપ્ત થાય અને દરેક કાર્યમાં સફળતા મળે તેવી પ્રાર્થના કરવી.
- ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર પૂજા પૂર્ણ થયા બાદ ભાઈ પોતાની બહેનને ભેટ આપીને તેના પ્રત્યે પ્રેમ અને સન્માન વ્યક્ત કરે છે.
- ભાઈબીજના દિવસે અનેક પરિવારોમાં બહેનના હાથે બનાવેલું વિશેષ ભોજન અથવા પકવાન ખાવાની પરંપરા પણ છે.
જોકે, ભાઈબીજની ઉજવણી કરવાની રીત અલગ-અલગ રાજ્યો અને પરિવારોની ધાર્મિક માન્યતાઓ તથા પરંપરાઓ અનુસાર બદલાઈ શકે છે.
ભાઈબીજ માત્ર એક તહેવાર નથી, પરંતુ ભાઈ-બહેન વચ્ચેના અતૂટ પ્રેમ, વિશ્વાસ અને લાગણીના બંધનને વધુ મજબૂત બનાવતો પવિત્ર અવસર છે.
