પાવાગઢમાં અબોલા જીવોની વેદના, ગધેડાઓ પર લદાયો ભારે બોજ માણસને પગથિયાં ચડવામાં શ્વાસ ચઢે છે, તો ભારે વજન સાથે ચઢતા આ અબોલ જીવની શું હાલત થતી હશે?
વડોદરા | પાવાગઢ
પાવાગઢ એટલે મહાકાળી માતાજીના દર્શન માટે લાખો શ્રદ્ધાળુઓની આસ્થાનું પવિત્ર ધામ. ભક્તિ અને શ્રદ્ધાથી ભરેલા આ પાવન સ્થળે સામે આવેલી કેટલીક તસવીરો એક મહત્વના માનવીય સવાલ તરફ ધ્યાન દોરે છે. પાવાગઢના ચઢાણવાળા માર્ગ પર ગધેડાઓની પીઠ ઉપર ભારે સામાન લાદીને લઈ જવામાં આવતો સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. પોતાની ક્ષમતા કરતાં ભારે બોજ સાથે આ અબોલા જીવો મુશ્કેલ ચઢાણ પર આગળ વધતા જોવા મળે છે.
પાવાગઢના પગથિયાં ચડતાં માણસને પણ થાક લાગે છે, શ્વાસ ચઢે છે અને વચ્ચે આરામની જરૂર પડે છે. ત્યારે પોતાની પીડા શબ્દોમાં વ્યક્ત ન કરી શકતા આ અબોલ જીવની શું હાલત થતી હશે? માણસ થાકી જાય તો થોભી શકે છે, પાણી પી શકે છે, આરામ કરી શકે છે અને પોતાની તકલીફ કહી શકે છે; પરંતુ આ જીવ પોતાની પીડા કહી શકતો નથી. ભારે બોજ સાથે તે માત્ર મૌન રહીને આગળ વધતો રહે છે.
આ મુદ્દો કોઈ વ્યક્તિ, સમાજ, વર્ગ કે વ્યવસાય સામેનો નથી. પાવાગઢ મહાકાળી માતાજીના પવિત્ર ધામની આસ્થા અને શ્રદ્ધાળુઓની લાગણીનું સંપૂર્ણ સન્માન જળવાઈ રહે તે સાથે માત્ર એટલી જ વાત છે કે અબોલા જીવોની ક્ષમતા અને તેમની તકલીફનું પણ ધ્યાન રાખવામાં આવે. રોજગાર અને જરૂરિયાત પોતાની જગ્યાએ છે, પરંતુ સામાન લઈ જતી વખતે આ જીવો પર તેમની ક્ષમતા કરતાં વધુ બોજ ન આવે, તેમને પાણી અને જરૂરી આરામ મળે તેની કાળજી રાખવી પણ આપણી માનવતાની જવાબદારી છે.
અબોલો જીવ બોલી શકતો નથી એટલે તેને દર્દ થતું નથી એવું નથી. તે પોતાની તકલીફ કહી શકતો નથી, પરંતુ થાક તેને પણ લાગે છે અને પીડા તેને પણ થાય છે. પાવાગઢ જેવા પવિત્ર યાત્રાધામમાં માતાજીના દર્શન સાથે જો જીવમાત્ર પ્રત્યે દયા અને કરુણાનો ભાવ પણ જોડાય, તો આ અબોલા જીવોની મુશ્કેલી ચોક્કસપણે ઓછી થઈ શકે.
એક વખત આ તસવીરને અબોલા જીવની નજરથી જુઓ… કદાચ તેની મૌન વેદના આપણને ઘણું કહી જાય છે.
