અવધ એક્સપ્રેસ | નવી દિલ્હી

ચૂંટણી પંચમાં આંતરિક કામગીરીને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સાથે બંને ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશીની બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠક બાદ ચૂંટણી પંચે કેબિનેટ સચિવને મોકલાયેલા પત્ર, આઈટી ડિવિઝનની દેખરેખ, SIR પ્રક્રિયા અને મતદાર નોંધણી સહિત અનેક મુદ્દાઓ પર પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે.

ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું કે કેબિનેટ સચિવને મોકલવામાં આવેલો પત્ર પંચની કોઈ નીતિ અથવા આઈટી ડિવિઝન સાથે સંબંધિત નહોતો, પરંતુ ચૂંટણી પંચમાં પ્રતિનિયુક્તિ પર ફરજ બજાવતા એક અધિકારીની કામગીરી સાથે સંકળાયેલો હતો. પંચે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે ડેપ્યુટી ચૂંટણી કમિશનરની આઈટી ડિવિઝન પરની દેખરેખ ક્યારેય પાછી ખેંચવામાં આવી નહોતી.

કેબિનેટ સચિવને મોકલાયેલો પત્ર કયા મુદ્દે હતો?

ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, કેબિનેટ સચિવને મોકલાયેલો પત્ર પ્રતિનિયુક્તિ પર ચૂંટણી પંચમાં ફરજ બજાવતા એક અધિકારીની કામગીરી અંગે હતો.

સંબંધિત અધિકારીએ કામના પુનર્વિતરણને લઈને કેટલાક આદેશો જારી કર્યા હતા, પરંતુ તે આદેશોનો અમલ કરવામાં આવ્યો નહોતો. બંને ચૂંટણી કમિશનરોના આદેશ બાદ કામના પુનર્વિતરણ સંબંધિત આદેશો લાગુ કરવામાં આવ્યા ન હતા.

ચૂંટણી પંચે વધુમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે ડેપ્યુટી ચૂંટણી કમિશનરની આઈટી ડિવિઝન પરની દેખરેખ ક્યારેય દૂર કરવામાં આવી નહોતી. આમ, આઈટી ડિવિઝનની દેખરેખ હટાવી દેવામાં આવી હોવાની ચર્ચાને પંચે ફગાવી દીધી છે.

ચૂંટણી પંચે SIR અંગે કયા નિર્ણયો લીધા?

કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચે વિશેષ ગહન પુનરીક્ષણ એટલે કે SIR દરમિયાન નોટિસ મેળવનારા મતદારોની સુવિધા માટે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લીધા છે.

શનિવારે યોજાયેલી બેઠકમાં નક્કી કરવામાં આવ્યું કે અનમેપ્ડ અને લોજિકલ ડિસ્ક્રેપન્સી સંબંધિત કેસોમાં નોટિસ મેળવનારા મતદારોને સુનાવણી માટે ERO અથવા AEROની કચેરીએ બોલાવવાની જરૂર રહેશે નહીં.

આવા કેસોમાં બૂથ લેવલ ઓફિસર એટલે કે BLO મતદારોના ઘરે જઈને જરૂરી દસ્તાવેજો એકત્ર કરશે અને તેને ECIનેટ સિસ્ટમ પર અપલોડ કરશે. ત્યારબાદ સંબંધિત ચૂંટણી નોંધણી અધિકારી એટલે કે ERO આ દસ્તાવેજોના આધારે નિર્ણય કરશે.

પંચે જણાવ્યું કે માત્ર વિશેષ પરિસ્થિતિમાં જ EROના નિર્ણય મુજબ સુનાવણી યોજાશે. શક્ય હોય ત્યાં સુધી આવી સુનાવણી ઓનલાઈન યોજવાની પ્રાથમિકતા રહેશે.

જો સુનાવણી જરૂરી બને તો મતદાર પોતાના પરિવારના કોઈપણ પુખ્ત સભ્યને પોતાની તરફથી અધિકૃત કરી શકશે.

ચૂંટણી પંચે ઓનલાઈન સુનાવણીની સુવિધાને વધુ મજબૂત બનાવવાનો પણ નિર્ણય લીધો છે. જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીઓ એટલે કે DEOને જરૂરિયાત મુજબ પૂરતી સંખ્યામાં હેલ્પ ડેસ્ક ઊભા કરવા અથવા વિશેષ કેમ્પ યોજવા સૂચના આપવામાં આવી છે.

આ સુવિધાઓનો લાભ રેન બસેરામાં રહેતા લોકો, મજૂરો, ગરીબો, બેઘર લોકો તેમજ અન્ય જરૂરિયાતમંદ લોકોને મળી રહે તે માટે પણ વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે.

SIR માટે ફોર્મ-6 સાથેની જાહેરાત અંગે ચૂંટણી પંચની સ્પષ્ટતા

ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું કે SIR માટે ફોર્મ-6 સાથે જોડાયેલી જાહેરાતને સુપ્રીમ કોર્ટે યથાવત રાખી છે.

જ્યારે SIRની અવધિની બહાર મતદાર નોંધણી માટે ચૂંટણી નિયમો, 1960 હેઠળ લાગુ પડતા ફોર્મનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.

ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું કે ફિલ્ડ અધિકારીઓને તેમની કાયદેસરની સત્તા અનુસાર ECIનેટ સિસ્ટમમાં ભૂમિકા આધારિત ઍક્સેસ આપવામાં આવી છે.

ECIનેટની સમીક્ષા માટે વરિષ્ઠ ડેપ્યુટી ચૂંટણી કમિશનરની અધ્યક્ષતામાં એક સમિતિની રચના કરવામાં આવશે. આ સમિતિમાં IIT અને IIITના એક સ્વતંત્ર નિષ્ણાતનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવશે.

આ સમિતિ ECIનેટ સિસ્ટમ કાયદા અને નિયમોની જોગવાઈઓ અનુસાર કાર્ય કરી રહી છે કે નહીં તેની ફરી તપાસ કરશે અને પોતાનો અહેવાલ ચૂંટણી પંચને સોંપશે.

ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓ દરમિયાન રાજ્યના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીઓ એટલે કે CEO તરફથી મળેલા સૂચનોના આધારે પોર્ટલમાં અનેક સુધારા પહેલેથી જ કરવામાં આવ્યા છે.

જો ફિલ્ડ અધિકારીઓને વધુ સુવિધા અથવા લવચીકતાની જરૂરિયાત જણાશે તો તે પણ લાગુ કરવામાં આવશે.

ભવિષ્યમાં આઈટી મોડ્યુલ અને પોર્ટલ સાથે જોડાયેલી નવી પહેલોને ચૂંટણી પંચની મંજૂરી પહેલાં કમિટી ઓફ ઓફિસર્સ એટલે કે COO સમક્ષ ચર્ચા માટે રજૂ કરવામાં આવશે.

તમામ બેઠકોનો એજન્ડા અગાઉથી જાહેર કરાશે

ચૂંટણી પંચની બેઠકમાં એ પણ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે કે હવે પંચની તમામ બેઠકોનો એજન્ડા અગાઉથી પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવશે અને બેઠકોની કાર્યવાહી એટલે કે મિનિટ્સ પણ જારી કરવામાં આવશે.

આ ઉપરાંત તમામ અધિકારીઓની વાર્ષિક કામગીરી મૂલ્યાંકન અહેવાલ એટલે કે Annual Performance Appraisal Report દર વર્ષે નિર્ધારિત સમયમર્યાદા મુજબ 31 ડિસેમ્બર સુધી પૂર્ણ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે.

અધિકારીઓની વિદેશ યાત્રા માટે ચૂંટણી પંચની મંજૂરી લેવી ફરજિયાત રહેશે.

ચૂંટણી પંચે વધુમાં જણાવ્યું કે ચૂંટણી કમિશનરો દ્વારા અધિકારીઓને આપવામાં આવતા તમામ સૂચનોનું સંપૂર્ણપણે પાલન કરવામાં આવશે.

ગોવાના 97 મતદારોનો મામલો શું છે?

ગોવામાં SIR દરમિયાન છૂટી ગયેલા 97 મતદારો અંગે પણ ચૂંટણી પંચે સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે.

પંચના જણાવ્યા મુજબ ગોવાના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીએ સંબંધિત બૂથ લેવલ અધિકારીઓને આ 97 મતદારોના ઘરે જઈને તેમના ફોર્મ મેળવવા સૂચના આપી છે.

ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું કે 97માંથી 81 મતદારોએ પહેલેથી જ ફોર્મ-6 ભરી દીધું છે, જેથી તેમના નામ મતદાર યાદીમાં સામેલ કરી શકાય.

અર્થાત્ SIR દરમિયાન મતદાર યાદીમાંથી નામ છૂટી ગયું હોય તો પણ મતદાર પાસે ફરીથી મતદાર યાદીમાં નામ સામેલ કરાવવાનો માર્ગ ઉપલબ્ધ છે.

SIR પૂર્ણ થયા બાદ છૂટી ગયેલા નામ કેવી રીતે ઉમેરાશે?

ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર અત્યાર સુધીમાં 20 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIR પૂર્ણ થઈ ચૂક્યું છે, જેમાં બિહાર અને પશ્ચિમ બંગાળનો પણ સમાવેશ થાય છે.

પંચે જણાવ્યું કે SIR દરમિયાન અથવા SIR પૂર્ણ થયા બાદ કોઈ વ્યક્તિનું નામ મતદાર યાદીમાં છૂટી ગયું હોય તો તે સંબંધિત ચૂંટણી નોંધણી અધિકારી એટલે કે ERO સમક્ષ નામ ઉમેરવા માટે અરજી કરી શકે છે.

આ સુવિધા યુવાનો અને પ્રથમ વખત મતદાન કરનારા મતદારો માટે પણ ઉપલબ્ધ રહેશે.

ચૂંટણી પંચે CEO, DEO અને EROને આવા મતદારોના નામ મતદાર યાદીમાં સામેલ કરવા માટે વિશેષ અભિયાન ચલાવવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો છે.

દિલ્હી અને મહારાષ્ટ્રમાં દાવા-વાંધાની સમયમર્યાદામાં ફેરફાર

ચૂંટણી પંચે દિલ્હી અને મહારાષ્ટ્રમાં દાવા અને વાંધા રજૂ કરવાની સમયમર્યાદામાં પણ વધારો કર્યો છે.

પંચના જણાવ્યા મુજબ દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીની વિનંતી બાદ દાવા અને વાંધા રજૂ કરવાની અંતિમ તારીખ હવે 30 ઓક્ટોબર 2026 કરવામાં આવી છે.

જ્યારે નોટિસ તથા દાવા-વાંધાના નિકાલની અંતિમ તારીખ 30 નવેમ્બર 2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે.

મહારાષ્ટ્રમાં દાવા અને વાંધા રજૂ કરવાની અંતિમ તારીખ 12 ઓક્ટોબર 2026 અને તેના નિકાલની અંતિમ તારીખ 10 નવેમ્બર 2026 કરવામાં આવી છે.