અવધ એક્સપ્રેસ | સાવલી
સાવલી તાલુકાના પોઇચા ગામની સામે, મહીસાગર નદીના સામા કાંઠે આણંદ જિલ્લાના લાલપુરા ગામ તરફ નદીના પટમાંથી શંકાસ્પદ હાલતમાં મગરનો મૃતદેહ મળી આવતાં ચકચાર મચી છે. ઘટનાની જાણ થતાં વન વિભાગની ટીમ તાત્કાલિક સ્થળ પર દોડી આવી હતી અને મૃત મગરનો કબજો મેળવી પોસ્ટમોર્ટમ માટે મોકલી આપ્યો હતો. જોકે, મગરનું મોત કયા સંજોગોમાં થયું તે અંગે હજુ સુધી સત્તાવાર સ્પષ્ટતા થઈ નથી.
સ્થળ પર મગરનો મૃતદેહ ફૂલેલી હાલતમાં જોવા મળ્યો હતો. તેની સ્થિતિને જોતાં મગરનું મોત તાજેતરમાં નહીં, પરંતુ અગાઉના કેટલાક દિવસોમાં થયું હોવાની આશંકા વ્યક્ત થઈ રહી છે. જોકે, મોતનો ચોક્કસ સમય અને કારણ પોસ્ટમોર્ટમ તથા વન વિભાગની તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
મહીસાગર નદીના પટમાં ક્વોરી ઉદ્યોગ, માઇન્સ તેમજ રેતી કાઢવાની કામગીરી ચાલી રહી હોવાની વિગતો વચ્ચે ઘટનાસ્થળ નજીક ખુલ્લા વીજતાર જોવા મળ્યાની બાબત પણ ગંભીર સવાલો ઊભા કરી રહી છે. આ વીજતાર હાઈ વોલ્ટેજ કરંટ સાથે જોડાયેલા છે કે નહીં અને તે સુરક્ષિત રીતે મૂકવામાં આવ્યા છે કે નહીં, તેની તપાસ જરૂરી બની છે.
નદીના પટમાં ખુલ્લા વીજતારને કારણે મગરને વીજ કરંટ લાગ્યો હોવાની આશંકા નકારી શકાય તેમ નથી. બીજી તરફ, ખનન અને રેતી કાઢવાની કામગીરી દરમિયાન મગરની હાજરી અડચણરૂપ બનતી હોવાના સંજોગોમાં કોઈએ જાણીજોઈને મગરને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે કે કેમ, તે દિશામાં પણ તપાસ થવી જરૂરી છે.
જો નદીના પટમાં ખુલ્લા વીજતાર ખરેખર જોખમી સ્થિતિમાં મૂકવામાં આવ્યા હોય, તો ત્યાં કામ કરતા શ્રમિકો, પશુઓ અને અન્ય જીવસૃષ્ટિની સુરક્ષાનું શું? કોઈ વ્યક્તિ અજાણતાં આવા વીજતારના સંપર્કમાં આવે તો ગંભીર દુર્ઘટના સર્જાઈ શકે છે. મગરના મૃતદેહની ઘટના માત્ર વન્યજીવના મોત પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ નદીના પટમાં ચાલતી પ્રવૃત્તિઓ અને સલામતીના નિયમોના પાલન અંગે પણ તપાસની જરૂરિયાત દર્શાવે છે
વન વિભાગે મગરના મોતનું સાચું કારણ જાણવા પોસ્ટમોર્ટમના અહેવાલના આધારે તપાસ કરવી જોઈએ. સાથે જ ઘટનાસ્થળે આવેલા ખુલ્લા વીજતારની તપાસ, વીજ જોડાણના સ્ત્રોતની ચકાસણી અને નદીના પટમાં ચાલતી ખનન તથા રેતી કાઢવાની કામગીરીની સલામતીની સમીક્ષા પણ થવી જોઈએ.
મગરનું મોત વીજ કરંટથી થયું છે, કુદરતી કારણોસર થયું છે કે અન્ય કોઈ કારણ જવાબદાર છે તેનો ખુલાસો વૈજ્ઞાનિક તપાસથી જ થઈ શકે. જો કોઈની બેદરકારી કે ઇરાદાપૂર્વકની હરકત સામે આવે, તો જવાબદારો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
મહીસાગરના પટમાં મળેલો મગરનો મૃતદેહ તંત્ર માટે તપાસની કસોટી સમાન બન્યો છે. હવે જોવાનું એ છે કે તપાસ માત્ર મૃતદેહના પોસ્ટમોર્ટમ સુધી સીમિત રહે છે કે નદીના પટમાં ચાલતી પ્રવૃત્તિઓ, ખુલ્લા વીજતાર અને વન્યજીવોની સુરક્ષા અંગે પણ જવાબદારી નક્કી કરવામાં આવે છે.
