નૈનીતાલ,
પવિત્ર સ્થળ ‘કૈંચી ધામ’ ખાતે અભૂતપૂર્વ ભીડને પગલે ઉત્તરાખંડવહીવટીતંત્ર ભીડ-વ્યવસ્થાપનના પગલાં કડક બનાવી રહ્યું છે.
કુમાઉંકમિશનરેટેક્સીઓપરેટરો અને હોટેલનાપ્રતિનિધિઓસહિતના મુખ્ય હિતધારકો સાથે બેઠક યોજી છે અને નૈનીતાલમાં આવેલા કૈંચીધામની મુલાકાત લેનારાઓ માટે નોંધણી ફરજિયાત બનાવવા અંગે સૈદ્ધાંતિક સંમતિ સાધી છે. જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અને વરિષ્ઠ પોલીસ અધિક્ષકને વિગતવાર યોજના તૈયાર કરીને મંજૂરી માટે રાજ્ય સરકારને મોકલવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.
ફરજિયાત નોંધણી અને મુલાકાતીઓની સંખ્યા મર્યાદિત કરવા અંગે વિચારણા
લાંબા સપ્તાહાંત (long weekends) દરમિયાન લોકપ્રિય પ્રવાસન અને તીર્થસ્થાનો પર વધતી જતી ભીડ અંગેની ચિંતાઓને પગલે આ પગલું લેવામાં આવી રહ્યું છે. ઉત્તરાખંડના અધિકારીઓ રાજ્યના લોકપ્રિય સ્થળ ‘કૈંચી ધામ’ ખાતે પ્રવાસીઓનીસંખ્યાને નિયંત્રિત કરવા માટે કડક પગલાં લઈ રહ્યા છે.
કૈંચી ધામ ખાતે, જ્યાં અગાઉનાસપ્તાહાંત દરમિયાન મુલાકાતીઓની સંખ્યા ૫૦,૦૦૦ને વટાવી ગઈ હતી, ત્યાં વહીવટીતંત્ર ફરજિયાત નોંધણી તરફ આગળ વધી રહ્યું છે અને દૈનિક મુલાકાતીઓની સંખ્યા આશરે ૨૦,૦૦૦ થી ૨૫,૦૦૦ સુધી મર્યાદિત કરવા અંગે વિચારણા કરી રહ્યું છે.
તેવી જ રીતે, હિમાચલ પ્રદેશમાં વન વિભાગે ‘ત્રિયુંડ’ (Triund) માટે નિર્ધારિત ક્ષમતા (carrying capacity) નો કડક અમલ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે, જે અંતર્ગત દરરોજ આશરે ૧,૦૦૦ પ્રવાસીઓને જવાની મંજૂરી મળે છે.
આ પગલાંનો ઉદ્દેશ્ય ભીડને રોકવાનો, ટ્રાફિકની અવરજવરનેસુચારુ બનાવવાનો અને આ લોકપ્રિય બની રહેલા સ્થળોનીઆસપાસના પર્યાવરણ તથા માળખાગતસુવિધાઓનું રક્ષણ કરવાનો છે.
વહીવટીતંત્રનું ધ્યાન ભીડ વ્યવસ્થાપન પર
વહીવટીતંત્રે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાઈવે પર ટ્રાફિકની અવરજવરમાં કોઈ અવરોધ આવવો જોઈએ નહીં. કૈંચીધામની આસપાસ વ્યવસ્થાઓ મજબૂત કરવામાં આવે તે છતાં અલ્મોડા, બાગેશ્વર અને પિથોરાગઢ તરફની અવરજવર મુક્ત રહેવી જોઈએ.
ભીડને નિયંત્રિત કરવા માટે કૈંચીધામની આસપાસ અલગ માર્ગો બનાવવામાં આવશે. સર્કલ ઓફિસર અને સબ-ડિવિઝનલમેજિસ્ટ્રેટે પણ સપ્તાહાંત પહેલાં બેઠકો યોજવી પડશે અને મુલાકાતીઓની અવરજવર સરળ બનાવવા માટે શટલ સેવાઓની વ્યવસ્થા કરવી પડશે.
અધિકારીઓએ કૈંચી ધામ ખાતે શિપ્રા નદીમાં સ્નાન કરવા પર પણ પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. વન વિભાગને સૂચના આપવામાં આવી છે કે પ્રતિબંધોનું ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે.
વધુ ભાવ વસૂલતીહોટેલો અને દુકાનો સામે કાર્યવાહી
વહીવટીતંત્રે ચેતવણી આપી છે કે પ્રવાસીઓ પાસેથી વધુ ભાવ વસૂલતાદુકાનદારો અને હોટેલ સંચાલકો સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. તપાસ અને દરોડા પાડવામાં આવશે, તેમજ માલસામાન અને હોટેલ સેવાઓ માટે ભાવ-પત્રક (રેટ લિસ્ટ) પ્રદર્શિત કરવાનું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે. અધિકારીઓએ એવો પણ નિર્દેશ આપ્યો છે કે ગંભીર ઉલ્લંઘનના કિસ્સામાં લાયસન્સ રદ કરવામાં આવી શકે છે.
વહીવટીતંત્રનૈનીતાલ અને કૈંચીધામમાં માત્ર અગાઉથી બુકિંગ કરાવનારાપ્રવાસીઓને જ પ્રવેશ આપવા અંગે વિચારણા કરી રહ્યું છે. આનો અર્થ એ છે કે રહેઠાણ કે અન્ય જરૂરી બુકિંગની પુષ્ટિ વિના આવતા મુલાકાતીઓનેભીડનાસમયગાળા દરમિયાન આ વિસ્તારમાં પ્રવેશવામાં મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
કૈંચીધામમાં એક જ દિવસમાં ૫૦,૦૦૦ શ્રદ્ધાળુઓઉમટી પડ્યા હતા.
આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે અહેવાલ મુજબ, ગયા સપ્તાહના અંતે એક જ દિવસમાં ૫૦,૦૦૦થી વધુ લોકો કૈંચી ધામ ખાતે એકત્રિત થયા હતા, જેનાથી સ્થાનિક માળખાગતસુવિધાઓ અને ટ્રાફિક વ્યવસ્થાપન પ્રણાલી પર ભારે દબાણ સર્જાયું હતું.
નૈનીતાલ પોલીસે જણાવ્યું છે કે તેમની ભીડ વ્યવસ્થાપન વ્યવસ્થા લગભગ ૨૦,૦૦૦ થી ૨૫,૦૦૦ મુલાકાતીઓને સંભાળી શકે છે, પરંતુ સત્તાવાળાઓ હવે માને છે કે પરિસ્થિતિને કાબૂ બહાર જતી રોકવા માટે પ્રવેશનું નિયમન કરવું જરૂરી બનશે.
તેને અનુરૂપ, અલ્મોડા, બાગેશ્વર અને પિથોરાગઢ તરફ જતા વાહનો માટે કૈંચીધામથી આગળનો હાઈવે ખુલ્લો (અવરોધમુક્ત) રાખવામાં આવશે.
