અવધ એક્સપ્રેસ | ગોધરા
હાલોલ નગરમાં પર્યાવરણનું જતન કરવા અને પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ટાળવા માટે શાકમાર્કેટ વિસ્તારમાં બેનરો લગાવી નાગરિકોને અપીલ કરવામાં આવી રહી છે. જોકે, એક તરફ નાગરિકો અને નાના વેપારીઓને પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ ન કરવા સમજાવવામાં આવે છે, ત્યારે બીજી તરફ હાલોલ GIDC વિસ્તારમાં પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકની થેલીઓનું ઉત્પાદન કરતી હોવાની ફરિયાદો સામે આવતાં તંત્રની કામગીરી સામે સવાલો ઊભા થયા છે. પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ અટકાવવાની સાથે તેના ઉત્પાદન અને સપ્લાય પર નિયંત્રણ લાવવાની દિશામાં પણ અસરકારક કાર્યવાહી જરૂરી બની છે.
સ્થાનિક સ્તરે ઉઠી રહેલા સવાલો મુજબ, પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકની થેલીઓનો ઉપયોગ કરતા નાના વેપારીઓ સામે દરોડા પાડી થેલીઓ જપ્ત કરવાની કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે. પરંતુ આ થેલીઓનું ઉત્પાદન જ્યાં થાય છે, તેવા એકમો સામે સતત અને પરિણામલક્ષી કાર્યવાહી થાય છે કે નહીં તે તપાસનો વિષય બન્યો છે.
ફરિયાદો અનુસાર, હાલોલ GIDC વિસ્તારમાં પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકની થેલીઓ બનાવતી અનેક ફેક્ટરીઓ કાર્યરત હોવાની ચર્ચા છે. જો ઉત્પાદનના સ્તરે જ પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકનો પુરવઠો અટકાવવામાં આવે, તો બજારમાં તેનો વપરાશ ઘટાડવામાં પણ મદદ મળી શકે છે. ત્યારે સંબંધિત વિભાગો દ્વારા આવા એકમોની ઓળખ કરી નિયમો મુજબ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે તેવી માંગ ઊઠી રહી છે.
પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સંબંધિત કાર્યવાહી અંગે પણ ગંભીર સવાલો સામે આવી રહ્યા છે. ફરિયાદો મુજબ, કેટલીક ફેક્ટરીઓમાં આવેલા ચોક્કસ બ્લોકમાં કાર્યવાહી કરીને તેને સીલ કરવામાં આવે છે, પરંતુ તે જ પરિસરમાં આવેલા અન્ય બ્લોકમાં ઉત્પાદન ચાલુ રહેતું હોવાની રજૂઆતો થઈ રહી છે.
એટલું જ નહીં, બંધ કરાયેલા બ્લોકનાં મશીનો અન્ય બ્લોકમાં ખસેડીને ફરી ઉત્પાદન શરૂ કરી દેવામાં આવતું હોવાની પણ ફરિયાદો છે. જો આ ફરિયાદોમાં તથ્ય હોય, તો માત્ર એક બ્લોકને સીલ કરવાની કાર્યવાહીથી પ્રતિબંધિત ઉત્પાદન સંપૂર્ણપણે અટકાવી શકાય તેમ નથી. આથી સંબંધિત વિભાગે સમગ્ર એકમનું નિરીક્ષણ કરી, તમામ બ્લોક, મશીનરી અને ઉત્પાદન પ્રક્રિયાની તપાસ કરવી જરૂરી છે. નિયમભંગ જણાય તો કાયદાની જોગવાઈ મુજબ સમગ્ર એકમ સામે કાર્યવાહી થવી જોઈએ.
હાલોલમાં દુણીયા પાસે તેમજ લક્કી સ્ટુડિયો નજીક રસ્તાની બાજુએ પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકની થેલીઓ સહિતના કચરાના ઢગલા જોવા મળતા હોવાની ફરિયાદો છે. આવા કચરામાં ગૌધન પ્લાસ્ટિકની થેલીઓ ખાતું હોવાનાં દૃશ્યો પણ સામે આવ્યા છે. પ્લાસ્ટિકનો આડેધડ નિકાલ માત્ર રસ્તાની સ્વચ્છતાનો પ્રશ્ન નથી, પરંતુ પશુઓના આરોગ્ય અને પર્યાવરણ માટે પણ ચિંતાજનક છે.
આવા સ્થળોએથી કચરાનો યોગ્ય નિકાલ કરાવવો, કચરો ફેંકનારની ઓળખ કરવી અને વારંવાર ગંદકી થતી હોય તેવા વિસ્તારોમાં નિયમિત દેખરેખ રાખવી જરૂરી છે. સાથે જ પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિક ક્યાંથી આવે છે અને તેનો નિકાલ કેવી રીતે થાય છે તેની પણ તપાસ થવી જોઈએ.
હાલોલ GIDC વિસ્તારમાં કેટલીક કંપનીઓમાંથી નીકળતા પદાર્થો રસ્તાની બાજુએ સળગાવવામાં આવતા હોવાની ફરિયાદો પણ સામે આવી રહી છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન કાળા ધુમાડા નીકળતા હોવાના દૃશ્યો અંગે સ્થાનિક સ્તરે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
આ પદાર્થો કયા પ્રકારના છે, તેને સળગાવવાની પ્રક્રિયા કાયદેસર છે કે નહીં અને તેનાથી હવા તથા આસપાસના પર્યાવરણ પર શું અસર થાય છે, તેની તપાસ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ દ્વારા થવી જોઈએ. જો નિયમોનો ભંગ થતો હોવાનું જણાય, તો જવાબદાર એકમો સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવાની જરૂર છે.
પર્યાવરણ બચાવવા માટે નાગરિકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવી આવકારદાયક પહેલ છે. પરંતુ જાગૃતિની સાથે પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકના ઉત્પાદન, વેચાણ, વપરાશ અને અયોગ્ય નિકાલ સામે પણ એકસમાન ધોરણે કાર્યવાહી થવી જરૂરી છે.
હાલોલ GIDCમાં પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકનું ઉત્પાદન કરતી હોવાની ફરિયાદો ધરાવતા એકમોનું નિષ્પક્ષ નિરીક્ષણ કરવામાં આવે, સીલ કરાયેલા બ્લોકની સ્થિતિની ચકાસણી થાય, મશીનરી અન્ય બ્લોકમાં ખસેડીને ઉત્પાદન ફરી શરૂ કરવામાં આવે છે કે નહીં તેની તપાસ થાય અને ઔદ્યોગિક કચરાના નિકાલની પદ્ધતિનું પણ પરીક્ષણ કરવામાં આવે તેવી માંગ ઊઠી રહી છે.
હવે સવાલ એ છે કે પર્યાવરણ બચાવવાના બેનરો લગાવવાની સાથે પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકના ઉત્પાદન સામે પણ તંત્ર ક્યારે અસરકારક પગલાં ભરશે? હાલોલને પ્લાસ્ટિકમુક્ત બનાવવા માટે માત્ર નાના વેપારીઓ સામેની કાર્યવાહી પૂરતી નથી; ઉત્પાદનથી લઈને અંતિમ નિકાલ સુધીની સમગ્ર વ્યવસ્થાની તપાસ અને નિયમોનો સમાન અમલ જ જરૂરી છે.
બ્લોક સીલ, મશીન બીજા બ્લોકમાં અને ઉત્પાદન ફરી શરૂ!
હાલોલ GIDCમાં પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકના ઉત્પાદન અંગે ગંભીર ફરિયાદો ઊઠી રહી છે. આક્ષેપ મુજબ, પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ દ્વારા ફેક્ટરીના એક બ્લોકને સીલ કરવામાં આવે છે, પરંતુ બંધ કરાયેલા બ્લોકનાં મશીનો અન્ય બ્લોકમાં ખસેડીને ફરી ઉત્પાદન શરૂ કરી દેવામાં આવતું હોવાની ચર્ચા છે. જો આ ફરિયાદો સાચી હોય, તો સીલ કરવાની કાર્યવાહીનો હેતુ જ નિષ્ફળ સાબિત થઈ શકે છે. તંત્ર દ્વારા સમગ્ર ફેક્ટરીના તમામ બ્લોક અને મશીનરીની તપાસ કરી, નિયમોનો ભંગ જણાય તો જવાબદારો સામે કડક કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવે તેવી માંગ ઊઠી રહી છે.
એક બ્લોક સીલ કર્યા પછી બીજા બ્લોકમાં ઉત્પાદન ચાલુ રહેતું હોય તો પ્રતિબંધિત પ્લાસ્ટિકનું ઉત્પાદન ખરેખર કેવી રીતે અટકશે?
